بحران لیبرالیسم در اندیشه فرانسیس فوکویاما
کتاب «لیبرالیسم و نارضایتیهای آن» اثر فرانسیس فوکویاما را میتوان یکی از مهمترین کوششهای متأخر در دفاع انتقادی از لیبرالیسم کلاسیک دانست؛ دفاعی که نه از موض…
دستهبندی
علوم اجتماعی
قهرمانان دروغین عصر پساحقیقت
این مقاله به بررسی تحول مفهوم «قهرمان» در دوران مدرن و عصر رسانههای اجتماعی میپردازد. نویسنده معتقد است اگرچه نیاز انسان به قهرمانان بهعنوان نماد ایستادگی و…
بخشایش بهمثابه شرط تمدنی توسعه
گذار از رژیمهای خشونتمحور به نظمهای دموکراتیک، صرفاً تغییر قدرت سیاسی یا جایگزینی نهادهای رسمی نیست؛ لحظهای است که جامعه ناگزیر میشود نسبت خود را با گذشته…
وطن و خواهرانگی
این مقاله با رویکردی فمینیستی، ملیگرایی سنتی و مردسالارانه را به چالش میکشد که در آن زنان یا حذف شدهاند و به ابزاری برای حفظ مرزهای نمادین و کنترل بدن تقلیل…
نفرین جالوت: بازخوانی تاریخی–تحلیلی فروپاشی اجتماعی
کتاب «نفرین جالوت» فروپاشی جوامع را نه نتیجه ضعف، بلکه پیامد انباشت موفقیتهای گذشته و افزایش پیچیدگی قدرت میداند. این اثر با ترکیب تاریخ تطبیقی، نظریه سیستم…
مغز ایدئولوژیک، خوانشی عصبشناختی–شناختی از سیاست، تعصب و قطعیت
این مقاله با تکیه بر کتاب «مغز ایدئولوژیک» لیور ازمگراد نشان میدهد ایدئولوژی صرفاً مجموعهای از باورها نیست، بلکه به شیوهی پردازش اطلاعات در مغز انسان گره خور…
تحلیل اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ ایران
اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ ایران، که در پی اجرای سیاستهای شوکمحور اقتصادی و نوسانات ارز شعلهور شد، به سرعت از سطح یک نارضایتی معیشتی گذرا فراتر رفت و به تجلی عینی…
معجزه یا منطق تاریخ؟
ویتنام با اصلاحات نهادی موسوم به «دوی موی» در سال ۱۹۸۶، از اقتصاد دستوری و نهادهای استثماری به سوی نهادهای اقتصادی فراگذار و بازارمحور گذار کرد. این تحول با با…
تبارشناسی قدرت و پیشرفت
در ادبیات عمومی و حتی بخش بزرگی از تفکر اقتصادی معاصر، تکنولوژی اغلب بهعنوان یک نیروی خنثی، خطی و نجاتبخش تصور میشود که ناگزیر منجر به بهبود استانداردهای زن…
تحلیل انتقادی و تطبیقی نظریه نهادگرایی در اثر «چرا ملتها شکست میخورند»
پرسش بنیادین در علوم سیاسی و اقتصادی توسعه، علت تفاوتهای فاحش در سطح رفاه و استانداردهای زندگی میان ملتهاست. در مقاله حاضر، به واکاوی نظریه نهادگرایی ارائهش…
نقد الگوی خودکارسازی و پیشنهاد برای بازآفرینی دموکراتیک در عصر اتوماسیون
ظهور هوش مصنوعی (AI) به عنوان یکی از پیچیدهترین فناوریهای قرن حاضر، منبعی دوگانه از وعدهها و هشدارها را پیش رو قرار داده است. در مقالهی حاضر، به واکاوی دید…
زمینه و بنیاد فلسفی اندیشه فوکویاما
فوکویاما در پیوند دو میراث فکری، عقلانیت مدرن غربی و اخلاق اجتماعی آسیای شرقی رشد کرد و همین زمینه خانوادگی و فرهنگی او را به ترکیبی از فلسفه کلاسیک، هگل، کُژو …
اثر ملکه سرخ و راه باریک آزادی: تعادل پویای دولت و جامعه
اثر ملکه سرخ (Red Queen Effect) در اصل مفهومی زیستشناختی است که توضیح میدهد چرا موجودات زنده برای آنکه در جای خود باقی بمانند، ناگزیر از تکامل و سازگاری دائ…
پیدایش نظم سیاسی: تکوین دولت، قانون و پاسخگویی
چکیده کتاب «پیدایش نظم سیاسی» (The Origins of Political Order, 2011) اثر فرانسیس فوکویاما، روایتی تطبیقی و میانرشتهای از گذار جوامع انسانی از سازمان خویشا…
«پایان تاریخ و آخرین انسان» از فرانسیس فوکویاما
چکیده کتاب «پایان تاریخ و آخرین انسان» (1992) اثر فرانسیس فوکویاما یکی از جنجالیترین آثار اندیشه سیاسی در پایان قرن بیستم است. فوکویاما با الهام از فلسفه ت…
بازاندیشی دولت و نظم جهانی در قرن بیستویکم
کتاب «State-Building: Governance and World Order in the 21st Century» (ساخت دولت: حکومتداری و نظم جهانی در قرن بیستویکم) از آثار مهم فرانسیس فوکویاما (Franci…
سه ستون نظم سیاسی؛ روایت فوکویاما از دولت، قانون و پاسخگویی
چکیده کتاب «پیدایش نظم سیاسی» (The Origins of Political Order) نوشتهی فرانسیس فوکویاما (۲۰۱۱) از مهمترین آثار فکری او پس از «پایان تاریخ و آخرین انسان» به…
ارتش، دولت و دموکراسی
کتاب ارتش و دولت: نظریه و سیاستهای روابط مدنی ـ نظامی اثر ساموئل پی. هانتینگتون (1957) یکی از متون کلاسیک و تأثیرگذار در علم سیاست است که رابطهی پیچیدهی میا…
تحلیل موج سوم دموکراتیزاسیون در اواخر قرن بیستم بر اساس نظریه ساموئل هانتینگتون
پدیده گذار به دموکراسی یکی از مهمترین تحولات سیاسی قرن بیستم محسوب میشود. ساموئل هانتینگتون، اندیشمند برجسته علوم سیاسی، در کتاب «موج سوم: دموکراتیزاسیون در …
بحران حکومتهای دموکراتیک: بازخوانی انتقادی یک متن کلاسیک علوم سیاسی
دههی ۱۹۷۰ میلادی برای بسیاری از دموکراسیهای صنعتی غربی دههای بحرانی و تعیینکننده بود. افزایش مطالبات اجتماعی، تورم اقتصادی، گسترش جنبشهای اعتراضی و فرسایش…
نظم سیاسی و نهادسازی در جوامع در حال گذار
کتاب نظم سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی ساموئل هانتینگتون نقدی بر نظریههای نوسازی ارائه میدهد و نهادسازی سیاسی را بهعنوان پیششرط ثبات و توسعه معرفی میکند. …
برخورد تمدن ها: تحلیل و نقد نظریه برخورد تمدنها ساموئل هانتینگتون
در واپسین سالهای قرن بیستم، جهان در حال عبور از دوران جنگ سرد و ورود به نظمی تازه در روابط بینالملل بود. در چنین فضایی، نظریهپردازی آمریکایی به نام ساموئل ه…
تحلیل نظریهی گذار
پرسش محوری در نظریهی سیاسی معاصر، چرایی شکلگیری و تداوم نظامهای دموکراتیک در برابر نظامهای دیکتاتوری است. در مقالهی حاضر، به واکاوی چارچوب نظری ارائهشده …
هربرت مارکوزه و نقد جامعه تکساحتی
هربرت مارکوزه یکی از برجستهترین چهرههای مکتب فرانکفورت و از مهمترین متفکران نظریه انتقادی در قرن بیستم است. اهمیت او در این است که نقد سرمایهداری را از سطح…